Dijital Ürün Pasaportu (DPP) nedir?
Dijital Ürün Pasaportu, bir ürünün kökenini, bileşimini ve çevresel verisini taşıyan ve veri taşıyıcıyla erişilen dijital kayıttır. Yasal çatısı ESPR, ilk zorunlu uygulaması batarya sektöründe.
Dijital Ürün Pasaportu (DPP), bir ürünün kökenini, malzeme bileşimini, onarılabilirliğini ve çevresel etkisini taşıyan; ürünün üzerindeki bir veri taşıyıcı (çoğunlukla QR kod) ile erişilen yapılandırılmış dijital kayıttır. Amaç, ürün hakkındaki bilgiyi üreticinin arşivinden çıkarıp zincirin tamamına — gümrüğe, alıcıya, tüketiciye, geri dönüşümcüye — açmaktır.
DPP, ürünün “ne olduğunu” değil, “nereden geldiğini ve neyden yapıldığını” kanıtlayan dijital kayıttır. Beyan değil, kayıt ister.
DPP’nin yasal dayanağı nedir?
DPP’nin çerçevesini Sürdürülebilir Ürünler için Ekotasarım Tüzüğü (ESPR) kurar: 2024/1781. Bu tüzük 18 Temmuz 2024’te yürürlüğe girdi ve 2009 tarihli Ekotasarım Direktifi’nin yerini aldı.
Burada kritik bir ayrım var ve çoğu yanlış anlama buradan çıkıyor: ESPR tek başına hiçbir ürüne DPP zorunluluğu getirmez. ESPR yalnızca çerçeveyi kurar. Somut yükümlülük — hangi ürün, hangi veri alanları, hangi tarih — her ürün grubu için ayrı ayrı çıkarılan delege aktlarla belirlenir.
Bu yüzden “DPP ne zaman zorunlu oluyor?” sorusunun tek bir cevabı yoktur. Sektörünüze göre değişir.
İstisna: Batarya
Bataryalar ESPR’yi beklemedi. Kendi tüzükleri olan 2023/1542 pasaport yükümlülüğünü doğrudan tanımladı ve tarihi sabitledi: 18 Şubat 2027. Bu yüzden batarya, DPP’nin teoride değil pratikte ilk uygulandığı sektördür ve diğer sektörler için fiilî bir şablon işlevi görmektedir.
CBAM geçiş dönemi başladı
Yalnızca raporlama yükümlülüğü; mali yükümlülük yok. İthalatçı üçer aylık CBAM raporu vermeye başladı.
Batarya Tüzüğü uygulanmaya başladı
Tüzüğün genel hükümleri yürürlüğe girdi. Pasaport dâhil bazı yükümlülükler kendi takvimleriyle kademeli açılıyor.
ESPR yürürlüğe girdi
Dijital Ürün Pasaportu'nun yasal çerçevesi kuruldu. Somut ürün yükümlülükleri delege aktlarla geliyor.
ESPR ilk çalışma planı yayımlandı
Öncelikli ürün grupları belirlendi: demir-çelik, alüminyum, tekstil (hazır giyim), mobilya, lastik. Bu gruplar için delege akt hazırlığı başladı.
CBAM kesin dönem başladı
Geçiş dönemi bitti. Gömülü emisyonlar artık mali yükümlülük doğuruyor; ithalatçı CBAM sertifikası teslim etmekle yükümlü.
CBAM sertifika satışları başlıyor
2026 yılına ait yükümlülük için sertifika alımı bu tarihte açılıyor. Sertifika fiyatı AB ETS haftalık ortalamasına endeksli.
Gösterge Tarih, 2025 Omnibus I basitleştirme paketiyle değiştirilen takvime dayanıyor. Uygulama aktları netleştikçe teyit edilmeli.
Hangi ürünler kapsama girecek?
Avrupa Komisyonu’nun Nisan 2025’te yayımladığı ilk ESPR çalışma planı öncelikli ürün gruplarını belirledi. Türkiye’nin AB ihracatı açısından en kritik olanlar:
- Demir-çelik ve alüminyum — ara mal olarak, yani zincirin yukarısında. Bu, çelik üreticisinin yalnızca kendi ürününden değil, kendisine mal veren tedarikçiden de veri toplaması demek.
- Tekstil ve hazır giyim — Türkiye’nin AB’ye en yoğun sattığı tüketici ürünü kategorisi.
- Mobilya
- Lastik
Çalışma planında yer almak, o ürüne bugün pasaport zorunluluğu geldiği anlamına gelmez. Delege akt kabul edilmeden yükümlülük doğmaz. Ancak delege akt yayımlandıktan sonraki uyum süresi genellikle 18-24 ay olur — ve tedarik zincirinden veri toplamak tek başına bundan uzun sürer. Hazırlık, yükümlülükten önce başlar.
Pasaportun içinde ne var?
Veri alanları ürün grubuna göre değişir, ancak ESPR’nin çerçevesi ortak bir omurga tarif eder:
Her alanın yanında sessiz ama belirleyici bir soru vardır: bu değer nereden geldi? Öz-beyan bir sayı yazar. Kanıtlanabilir bir pasaport, o sayının kaynağını da taşır.
Veri taşıyıcı ve kimlik: neden GS1 Digital Link?
Pasaporta erişim, ürünün üzerindeki bir veri taşıyıcıdan (QR, RFID, veri matrisi) sağlanır. Ancak taşıyıcının içindeki kimliğin standart olması gerekir — aksi halde her üreticinin kendi uydurduğu bir numara, gümrüğün ve alıcının sisteminde hiçbir şey ifade etmez.
Burada fiilî standart GS1 Digital Link‘tir: GTIN gibi mevcut GS1 tanımlayıcılarını web adresi biçiminde ifade eden bir sözdizimi. Örnek bir kanonik kimlik şöyle görünür:
/01/08698765432104/21/SN-4471
01 ürünün GTIN’ini, 21 seri numarasını gösterir. Aynı QR hem kasada, hem gümrükte, hem pasaportta çalışır.
GS1 Digital Link ve DPP kimliğini detaylı okuyun →
Pasaport sayfasının teknik olarak “çözümlenebilir” olması ne demek?
Bu, sektörde en az konuşulan ama en çok soruna yol açacak başlıklardan biri. Pasaport bir web adresinde yayımlanır. Eğer o adres yalnızca tarayıcıda JavaScript çalıştığında içerik gösteriyorsa:
- Gümrük ya da pazar gözetimi otomasyonu boş bir sayfa görebilir.
- Arşivleme ve doğrulama araçları içeriği alamaz.
- Arama motorları ve alıcının tedarikçi tarama sistemleri ürünü bulamaz.
Provscope pasaportları sunucu tarafında render edilir: ham HTML’de içeriğin tamamı bulunur. Bu bir tercih değil, uzun ömürlü bir kayıt için gerekliliktir.
DPP ile CBAM aynı şey mi?
Hayır, ama kesişirler. İkisi de sizden aynı veriyi ister ve bu yüzden ayrı ayrı toplanmaları israftır.
| Kriter | DPP | CBAM |
|---|---|---|
| Amaç | Ürün bilgisinin şeffaflığı ve döngüsellik | Karbon maliyetinin sınırda eşitlenmesi |
| Yükümlü kim | Ürünü AB pazarına süren ekonomik operatör | AB’deki ithalatçı — ama veriyi sizden ister |
| Sonucu | Pazar erişimi (kayıt yoksa satış yok) | Mali yükümlülük (sertifika maliyeti) |
| Ortak nokta | Her ikisi de tesis düzeyinde, doğrulanabilir tedarik zinciri verisi ister. | |
Ne yapmalısınız?
Kapsamda mısınız, önce bunu netleştirin
Ürün gruplarınızı CN kodları düzeyinde listeleyin ve hangi regülasyonun (ESPR delege aktı, Batarya Tüzüğü, CBAM) hangi ürününüzü hangi tarihte bağladığını çıkarın. Çoğu firma birden fazla kapsamda çıkar.
Ürün ağacını ve veri sahiplerini haritalayın
Hangi veri alanının hangi tedarikçide olduğunu çıkarın. Bu adım genellikle şu gerçeği ortaya çıkarır: istenen verinin çoğu sizde değil, sizin tedarikçinizin tedarikçisindedir.
Veri toplamayı bugün başlatın
Tedarikçi verisi toplamak teknik değil, operasyonel bir iştir: hatırlatma, doğrulama, eksik kapatma. Yükümlülük tarihinde başlanacak bir iş değildir.
Kimliği ve yayını standarda oturtun
Kanonik kimliği GS1 Digital Link standardında kurun, pasaportu sunucu-taraflı yayımlayın, kaydı merkezî sicile işleyin.
Sık sorulan sorular
01DPP her ürün için zorunlu mu?
Hayır. Zorunluluk ürün grubu bazında, delege aktlarla geliyor. Bugün itibarıyla tarihi kesinleşmiş tek kategori bataryadır (18 Şubat 2027). Demir-çelik, tekstil, mobilya ve lastik öncelikli listede yer alıyor ancak delege aktları henüz kabul edilmedi.
02Pasaport verimi rakiplerim görecek mi?
Hayır. Pasaport tek katmanlı bir belge değildir. Kamuya açık katmanda menşe, malzeme sınıfı ve bakım bilgisi gibi veriler bulunur; gömülü emisyon detayı ve tedarikçi zinciri yalnızca yetkili kurumlara açılır. Reçete oranları, birim maliyet ve tedarikçi fiyatı hiçbir katmana çıkmaz.
03Küçük bir üreticiyim, bu benim için de geçerli mi?
Yükümlülük ürüne bağlıdır, firma büyüklüğüne değil. AB pazarına ürün süren herkes kapsamdadır. Pratikte küçük üreticiler için asıl baskı regülasyondan önce alıcıdan gelir: AB’li müşteriniz kendi raporlaması için sizden veri ister ve veremeyeni listeden düşürür.
04Verinin doğruluğundan kim sorumlu?
Ürünü AB pazarına süren ekonomik operatör. Bu, yanlış ya da doğrulanamayan veri beyan etmenin riskini doğrudan üreticiye yükler — öz-beyanla doldurulmuş bir formun neden yeterli olmadığının temel sebebi budur.
05Pasaportu kendimiz kurabilir miyiz?
Teknik olarak evet. Zorluk teknolojide değil, veride: tedarikçilerden düzenli, doğrulanabilir veri almak sürekli işleyen bir operasyondur. Yazılımı kurmak birkaç hafta, tedarik zincirinden veri toplamak aylar sürer.
06ESPR delege aktı çıkmadan hazırlık yapmanın anlamı var mı?
Var, çünkü hazırlığın uzun süren kısmı regülasyona değil zincirinize bağlı. Delege akt hangi alanları isterse istesin, tedarikçi haritanız, veri toplama kanalınız ve kimlik altyapınız aynı kalır. Bunları önceden kurmak, akt yayımlandığında uyum süresini haftalara indirir.
Hangi ürününüz hangi tarihte kapsama giriyor?
Ürün gruplarınızı birlikte tarayalım; size özel bir kapsam ve takvim çıkaralım. Görüşmenin sonunda yazılı bir uyum durum özeti sizde kalır.
- Ürün grubunuza özel yükümlülük listesi
- Tedarikçi veri toplama planı
- CBAM için varsayılan-gerçek fark tahmini
Bununla birlikte okunur
CBAM nedir ve nasıl uyum sağlanır?
CBAM, AB'ye ithal edilen karbon yoğun ürünlerin gömülü emisyonlarını fiyatlandırır. Kesin dönem 1 Ocak 2026'da başladı. Gerçek tesis verisi sunmak, varsayılan değerin üzerindeki maliyet…
Devamını oku TEKNİK REHBERGS1 Digital Link ve DPP kimliği
Pasaportun kimliği standart değilse, pasaport da uzun ömürlü değildir. GS1 Digital Link'in nasıl çalıştığı, neden fiilî standart olduğu ve kimlik seçiminin geri döndürülemez sonuçları.
Devamını oku SayfaGizlilik politikası
Sitede hangi verilerin toplandığı ve nasıl kullanıldığı.
Devamını okuHangi yükümlülüğün sizi bağladığını 30 dakikada netleştirelim.
Ürün grubunuzu ve ihracat pazarlarınızı konuşalım; size hangi tarihlerin geçerli olduğunu ve verinin nereden toplanacağını çıkaralım.
- Ürün grubunuza özel yükümlülük listesi
- Tedarikçi veri toplama planı
- CBAM için varsayılan-gerçek fark tahmini