Çelik üreticileri için AB uyum rehberi
Çelik, hem CBAM kapsamında hem ESPR öncelikli ürün grubunda. CBAM yükümlülüğü şu anda işliyor; DPP hazırlığı ise delege akt beklenmeden başlamalı.
Çelik, Türkiye’nin AB’ye ihracatında CBAM kapsamındaki en büyük kalem. Ve tek regülasyonla karşı karşıya değil: CBAM bugün maliyet doğuruyor, ESPR ise demir-çeliği öncelikli ürün grubuna almış durumda.
Çeliği bağlayan iki regülasyon
| Regülasyon | Durum | Sonuç |
|---|---|---|
| CBAM | Kesin dönem yürürlükte (1 Ocak 2026) | Gömülü emisyon başına doğrudan maliyet |
| ESPR / DPP | Öncelikli grup, delege akt bekleniyor | İleride pazar erişimi koşulu |
CBAM geçiş dönemi başladı
Yalnızca raporlama yükümlülüğü; mali yükümlülük yok. İthalatçı üçer aylık CBAM raporu vermeye başladı.
ESPR yürürlüğe girdi
Dijital Ürün Pasaportu'nun yasal çerçevesi kuruldu. Somut ürün yükümlülükleri delege aktlarla geliyor.
ESPR ilk çalışma planı yayımlandı
Öncelikli ürün grupları belirlendi: demir-çelik, alüminyum, tekstil (hazır giyim), mobilya, lastik. Bu gruplar için delege akt hazırlığı başladı.
CBAM kesin dönem başladı
Geçiş dönemi bitti. Gömülü emisyonlar artık mali yükümlülük doğuruyor; ithalatçı CBAM sertifikası teslim etmekle yükümlü.
CBAM sertifika satışları başlıyor
2026 yılına ait yükümlülük için sertifika alımı bu tarihte açılıyor. Sertifika fiyatı AB ETS haftalık ortalamasına endeksli.
Gösterge Tarih, 2025 Omnibus I basitleştirme paketiyle değiştirilen takvime dayanıyor. Uygulama aktları netleştikçe teyit edilmeli.
İlk CBAM beyanı son tarihi
2026 takvim yılına ait CBAM beyanı bu tarihe kadar verilecek. Gerçek tedarikçi verisi yoksa varsayılan değerler uygulanır — ve varsayılan değer pahalıdır.
Gösterge Özgün tüzükteki 31 Mayıs 2027 tarihi, 2025 Omnibus I paketiyle 30 Eylül 2027'ye taşındı. Nihai uygulama metinleriyle teyit edilmeli.
Demir-çelik DPP delege aktı
Ara mal olarak demir-çelik, ESPR ilk çalışma planında öncelikli grup. Pasaport kapsamı ve veri alanları delege aktla açılacak.
Gösterge Delege akt henüz kabul edilmedi. CBAM yükümlülüğü ise çelikte hâlihazırda yürürlükte — ikisi karıştırılmamalı.
CBAM: çelikte asıl mesele gömülü emisyonun kapsamı
Çelikte gömülü emisyon hesabı, tesisinizin bacasıyla bitmez. Üç kalem birlikte hesaplanır:
- Doğrudan emisyonlar — ergitme, haddeleme ve ısıl işlem prosesleriniz.
- Dolaylı emisyonlar — kullandığınız elektriğin üretim emisyonu. Elektrik ark ocaklı üretimde bu kalem toplam hesabın belirleyici parçasıdır ve Türkiye’nin elektrik üretim karmasına bağlıdır.
- Öncül ürünlerin gömülü emisyonu — dışarıdan aldığınız kütük, slab, sıcak rulo gibi yarı mamullerin taşıdığı emisyon.
Üçüncü kalem. Kendi tesisinizi kusursuz ölçseniz bile, dışarıdan aldığınız yarı mamulün emisyonunu tedarikçinizden almadan hesabınız kapanmaz. Yeniden haddeleme ve çekme yapan firmalarda hesabın ağırlığı neredeyse tamamen bu kalemdedir.
Hangi veriyi nereden toplamak gerekiyor?
| Veri | Kaynak | Zorluk |
|---|---|---|
| Yakıt tüketimi | Kendi tesis kayıtlarınız | Düşük — fatura ve sayaç mevcut |
| Elektrik tüketimi ve kaynağı | Fatura, tedarik sözleşmesi, YEK-G belgeleri | Orta — kaynak beyanı belgelenmeli |
| Üretim miktarı ve ürün karması | Üretim kayıtları | Düşük |
| Hurda oranı ve menşei | Hurda tedarikçisi | Orta |
| Yarı mamul gömülü emisyonu | Kütük/slab tedarikçisi | Yüksek — genellikle hiç ölçülmemiş |
| Alaşım elementleri | Ferroalyaj tedarikçisi | Orta |
Gerçek veri ne kazandırır?
Çelikte varsayılan değerle gerçek tesis verisi arasındaki fark, üretim rotanıza göre ciddi biçimde değişir. Elektrik ark ocaklı ve yüksek hurda oranıyla çalışan bir tesis, entegre üretim varsayımına göre belirlenmiş bir varsayılan değerle fiyatlandırıldığında ciddi biçimde cezalandırılır.
Bu, çelikte veri toplamanın geri dönüşünü diğer sektörlerden yüksek yapan sebeptir: ne kadar temiz ürettiğiniz değil, ne kadar temiz ürettiğinizi kanıtlayabilmeniz fiyatınızı belirler.
CBAM hesabının tamamını okuyun →
DPP tarafında ne yapmalı?
ESPR çalışma planında demir-çelik ara mal olarak öncelikli gruptadır. Delege akt henüz kabul edilmedi, dolayısıyla bugün bir pasaport zorunluluğunuz yok. Ancak hazırlığın uzun süren kısmı regülasyondan bağımsızdır:
- Tedarikçi haritası ve veri toplama kanalı — CBAM için zaten kurmanız gerekiyor.
- Parti düzeyinde izlenebilirlik — çelikte emisyon partiden partiye değişir, tip düzeyi kimlik yetersiz kalır.
- Kimlik altyapısı — GTIN ve parti numarası yapısı.
Yani CBAM için kurduğunuz veri omurgası, DPP delege aktı geldiğinde uyum süresini haftalara indirir. Bu iki işi ayrı ayrı yapmak, aynı tedarikçiye iki kez anket göndermek demektir.
Sık sorulan sorular
01Tüm çelik ürünleri CBAM kapsamında mı?
Hayır. Kapsam CN kodu düzeyinde tanımlıdır. Bazı çelik ürünleri kapsamda, bazıları değildir; ayrıca bazı ileri işlenmiş ürünler kapsama sonradan alınmıştır. Ürün listenizi CN kodu bazında taramadan varsayımda bulunmayın.
02Elektrik ark ocağı kullanıyorum, avantajlı mıyım?
Potansiyel olarak evet — ama yalnızca bunu belgeleyebilirseniz. Yüksek hurda oranı ve düşük karbonlu elektrik, gerçek emisyon yoğunluğunuzu düşürür. Belgelenmediğinde bu avantaj hesaba girmez.
03Yarı mamul tedarikçim veri vermiyor, ne yapmalıyım?
Üç yol var: veriyi kanıtlanabilir bir ikincil kaynaktan türetmek, tedarikçiyi değiştirmek, ya da o kalem için varsayılan değeri kabul edip maliyetini üstlenmek. Hangisinin seçildiği kayda geçmelidir; beyanınızı savunmanız gerekebilir.
04Türkiye'de ödediğim karbon bedeli düşülür mü?
Tüzük, menşe ülkede fiilen ödenmiş karbon fiyatının düşülmesine izin verir; belgelenmesi koşuluyla. Türkiye’de karbon fiyatlandırma mekanizması işlerlik kazandıkça bu kalem pratik önem kazanacaktır.
Çelik portföyünüzü CBAM'a karşı tarayalım
CN kodlarınızı verin; hangi ürününüzün kapsamda olduğunu, gerçek veriyle varsayılan arasındaki farkın büyüklüğünü ve verinin nereden toplanacağını çıkaralım.
- Ürün grubunuza özel yükümlülük listesi
- Tedarikçi veri toplama planı
- CBAM için varsayılan-gerçek fark tahmini
Bununla birlikte okunur
Çelik ihracatçıları için CBAM uyumu
Çelikte CBAM yükümlülüğü şu anda işliyor. Gömülü emisyonun üç bileşeni, hangi verinin nereden toplandığı ve gerçek veri ile varsayılan değer arasındaki farkın nereden doğduğu.
Devamını oku MEVZUAT REHBERİCBAM nedir ve nasıl uyum sağlanır?
CBAM, AB'ye ithal edilen karbon yoğun ürünlerin gömülü emisyonlarını fiyatlandırır. Kesin dönem 1 Ocak 2026'da başladı. Gerçek tesis verisi sunmak, varsayılan değerin üzerindeki maliyet…
Devamını oku SEKTÖRBatarya üreticileri için AB uyum rehberi
Tarihi kesinleşmiş tek DPP yükümlülüğü burada: 18 Şubat 2027. Batarya pasaportu kapsamı, veri alanları ve hazırlık takvimi.
Devamını okuHangi yükümlülüğün sizi bağladığını 30 dakikada netleştirelim.
Ürün grubunuzu ve ihracat pazarlarınızı konuşalım; size hangi tarihlerin geçerli olduğunu ve verinin nereden toplanacağını çıkaralım.
- Ürün grubunuza özel yükümlülük listesi
- Tedarikçi veri toplama planı
- CBAM için varsayılan-gerçek fark tahmini