Çelik ihracatçıları için CBAM uyumu
Çelikte CBAM yükümlülüğü şu anda işliyor. Gömülü emisyonun üç bileşeni, hangi verinin nereden toplandığı ve gerçek veri ile varsayılan değer arasındaki farkın nereden doğduğu.
Çelik, CBAM kapsamındaki Türk ihracatının en büyük kalemi ve kesin dönem 1 Ocak 2026’da başladı. Bu sayfa özel olarak çelik üreticisinin sorularına cevap verir: hesap nerede kurulur, veri kimde, fark nereden doğar.
CBAM geçiş dönemi başladı
Yalnızca raporlama yükümlülüğü; mali yükümlülük yok. İthalatçı üçer aylık CBAM raporu vermeye başladı.
ESPR yürürlüğe girdi
Dijital Ürün Pasaportu'nun yasal çerçevesi kuruldu. Somut ürün yükümlülükleri delege aktlarla geliyor.
ESPR ilk çalışma planı yayımlandı
Öncelikli ürün grupları belirlendi: demir-çelik, alüminyum, tekstil (hazır giyim), mobilya, lastik. Bu gruplar için delege akt hazırlığı başladı.
CBAM kesin dönem başladı
Geçiş dönemi bitti. Gömülü emisyonlar artık mali yükümlülük doğuruyor; ithalatçı CBAM sertifikası teslim etmekle yükümlü.
CBAM sertifika satışları başlıyor
2026 yılına ait yükümlülük için sertifika alımı bu tarihte açılıyor. Sertifika fiyatı AB ETS haftalık ortalamasına endeksli.
Gösterge Tarih, 2025 Omnibus I basitleştirme paketiyle değiştirilen takvime dayanıyor. Uygulama aktları netleştikçe teyit edilmeli.
İlk CBAM beyanı son tarihi
2026 takvim yılına ait CBAM beyanı bu tarihe kadar verilecek. Gerçek tedarikçi verisi yoksa varsayılan değerler uygulanır — ve varsayılan değer pahalıdır.
Gösterge Özgün tüzükteki 31 Mayıs 2027 tarihi, 2025 Omnibus I paketiyle 30 Eylül 2027'ye taşındı. Nihai uygulama metinleriyle teyit edilmeli.
Demir-çelik DPP delege aktı
Ara mal olarak demir-çelik, ESPR ilk çalışma planında öncelikli grup. Pasaport kapsamı ve veri alanları delege aktla açılacak.
Gösterge Delege akt henüz kabul edilmedi. CBAM yükümlülüğü ise çelikte hâlihazırda yürürlükte — ikisi karıştırılmamalı.
Çelikte gömülü emisyonun üç bileşeni
Genel CBAM anlatımlarında “gömülü emisyon” tek bir kalem gibi geçer. Çelikte üç ayrı kaynaktan gelir ve ağırlıkları üretim rotanıza göre tamamen değişir:
| Bileşen | Entegre tesis (BF-BOF) | Elektrik ark ocağı (EAF) |
|---|---|---|
| Doğrudan (proses) | Baskın kalem — kok ve indirgeme kaynaklı | Düşük |
| Dolaylı (elektrik) | Orta | Baskın kalem — şebeke karmasına bağlı |
| Öncül ürün | Düşük — cevherden başlanır | Değişken — dışarıdan kütük/slab alınıyorsa yüksek |
Elektrik ark ocaklı üretim, doğrudan emisyon açısından entegre tesise göre belirgin biçimde avantajlıdır. Ancak bu avantaj hesaba ancak elektrik verinizi belgelerseniz girer. Belgelenmediğinde, avantajlı bir tesis avantajsız bir varsayılan değerle fiyatlanır.
Veri haritası: ne, kimde?
| Veri | Kimde | Kanıt belgesi |
|---|---|---|
| Doğal gaz / kömür tüketimi | Siz | Fatura, sayaç kaydı |
| Elektrik tüketimi | Siz | Fatura |
| Elektriğin karbon yoğunluğu | Tedarikçi / şebeke | Tedarik sözleşmesi, YEK-G belgesi |
| Hurda oranı | Siz | Şarj kayıtları |
| Kütük / slab emisyonu | Tedarikçi | Tesis beyanı + doğrulayıcı raporu |
| Ferroalyaj emisyonu | Tedarikçi | Tesis beyanı |
| Üretim miktarı ve ürün karması | Siz | Üretim raporları |
Tablonun okunma biçimi şu: ilk dört satır sizde, son üçü zincirin yukarısında. Projelerin tıkandığı yer neredeyse her zaman son üç satırdır.
Yeniden haddeleme ve çekme yapan firmalar için özel durum
Kendi ergitmesini yapmayan, dışarıdan kütük ya da sıcak rulo alıp işleyen firmalarda hesabın neredeyse tamamı öncül ürün kaleminden gelir. Kendi prosesinizin emisyonu toplam içinde küçük kalır.
Bu firmalar için pratik sonuç net: CBAM performansınız kendi verimliliğinizle değil, tedarikçinizin verisiyle belirlenir. Tedarikçi verisi olmadan yapılacak hiçbir iyileştirme hesabınıza yansımaz.
Kapsam kontrolü nasıl yapılır?
Çelikte kapsam CN kodu düzeyinde tanımlıdır ve ürün grubunuzun tamamı kapsamda olmayabilir. Ayrıca bazı ileri işlenmiş ürünler kapsama sonradan dâhil edilmiştir.
Pratik yöntem: ihracat beyannamelerinizden son 12 ayın CN kodlarını çıkarın ve kapsam listesine karşı tarayın. Bu tarama genellikle iki sürprizle biter — kapsamda sanılan bir ürün dışarıda, dışarıda sanılan bir ürün içeride çıkar.
Sık sorulan sorular
01Elektrik ark ocağı kullanıyorum, otomatik olarak avantajlı mıyım?
Emisyon açısından muhtemelen evet, hesap açısından ancak belgelerseniz. EAF’ın doğrudan emisyonu düşüktür ama dolaylı (elektrik) emisyonu yüksektir ve bu kalem şebekenizin karbon yoğunluğuna bağlıdır. Düşük karbonlu elektrik tedarikini belgeleyemezseniz, avantaj hesaba girmez.
02Kütük tedarikçim veri vermiyor.
Üç meşru yol: kanıtlanabilir ikincil kaynaktan türetmek, tedarikçi değiştirmek, ya da o kalem için varsayılan değeri kabul edip maliyetini üstlenmek. Yeniden haddeleme yapan firmalarda üçüncü seçeneğin maliyeti çok yüksek olabilir — bu, tedarikçi değişimini ticari olarak gerekçelendirebilir.
03İthalatçım veriyi kabul etmezse?
Verinin ithalatçının beyanında kullanılabilmesi için belirli bir yapıda ve kaynak belgelerine bağlı olması gerekir. Excel’de dolaşan bir tablo genellikle reddedilir. Veriyi baştan doğru yapıda üretmek bu sorunu ortadan kaldırır.
04DPP için ayrıca veri toplamam gerekecek mi?
ESPR demir-çeliği öncelikli grupta tutuyor ve delege akt geldiğinde pasaport gerekecek. Ancak CBAM için topladığınız tesis ve tedarikçi verisi, DPP’nin isteyeceğinin büyük kısmını zaten karşılar. İki işi tek omurgada kurmak, aynı tedarikçiye iki kez anket göndermekten hem ucuz hem etkilidir.
Çelik portföyünüzde farkı hesaplayalım
CN kodlarınızı ve üretim rotanızı paylaşın; gerçek veriyle varsayılan arasındaki farkın sizin durumunuzda ne kadar olduğunu birlikte çıkaralım.
- Ürün grubunuza özel yükümlülük listesi
- Tedarikçi veri toplama planı
- CBAM için varsayılan-gerçek fark tahmini
Bununla birlikte okunur
Çelik üreticileri için AB uyum rehberi
Çelik, hem CBAM kapsamında hem ESPR öncelikli ürün grubunda. CBAM yükümlülüğü şu anda işliyor; DPP hazırlığı ise delege akt beklenmeden başlamalı.
Devamını oku MEVZUAT REHBERİCBAM nedir ve nasıl uyum sağlanır?
CBAM, AB'ye ithal edilen karbon yoğun ürünlerin gömülü emisyonlarını fiyatlandırır. Kesin dönem 1 Ocak 2026'da başladı. Gerçek tesis verisi sunmak, varsayılan değerin üzerindeki maliyet…
Devamını oku TEKSTİL × DPPTekstil üreticileri için Dijital Ürün Pasaportu
Tekstilde DPP'nin düzenleyici tarihi belirsiz, ama fason zincirinin haritasını çıkarmak ve parti izlenebilirliği kurmak delege akttan bağımsız bir hazırlıktır.
Devamını okuHangi yükümlülüğün sizi bağladığını 30 dakikada netleştirelim.
Ürün grubunuzu ve ihracat pazarlarınızı konuşalım; size hangi tarihlerin geçerli olduğunu ve verinin nereden toplanacağını çıkaralım.
- Ürün grubunuza özel yükümlülük listesi
- Tedarikçi veri toplama planı
- CBAM için varsayılan-gerçek fark tahmini